บาลีนของวาฬยักษ์

0 Comments

บาลีนของวาฬยักษ์

เคยเห็นข้างในปากของปลาวาฬกันไหม? วาฬขนาดยักษ์ทุกชนิด ล้วนเป็นวาฬที่ไม่มีฟัน (ยกเว้นแต่วาฬสเปิร์มหรือวาฬหัวทุย ) แทนที่จะมีฟัน พวกมันกลับมีโครงสร้างหนึ่งซึ่งมีลักษณะเป็นแผงๆอยู่บนขากรรไกรแทน อวัยวะนี้เรียกว่า บาลีน (Baleen)
บาลีน เป็นโครงสร้างที่ประกอบด้วยเคราติน เช่นเดียวกับ เล็บ ขน และนอแรด ในวาฬ เคราตินนี้จะประกอบกันเป็นรูปทรงยาวๆ ห้อยลงมาจากขากรรไกรบน บาลีนอาจจะยาวเพียงไม่ถึงเมตรหรืออาจยาวได้กว่าสามเมตรขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ บาลีนที่ยาวที่สุดเป็นของวาฬหัวคันศร ที่อาจยาวได้ถึง 3.5 เมตร หน้าที่หลักของบาลีนนั้นเกี่ยวข้องกับการกินอาหารเช่นเดียวกับฟัน ทว่า แทนที่จะใช้ ฉีกเนื้อ ใช้บดอาหาร หรือใช้ในการกัดเหยื่อไม่ให้ดิ้นหลุดไป บาลีนกลับทำหน้าที่คล้ายกระชอนตาถี่ในการกรองอาหารออกจากน้ำทะเล
อาจจะเป็นเรื่องแปลกสำหรับบางคนที่รู้ว่าสัตว์ที่มีขนาดมโหฬารอย่างวาฬหลังค่อม วาฬมิ้งก์หรือแม้แต่วาฬสีน้ำเงิน ต่างก็กินสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กอย่างแพลงก์ตอน เคย กุ้งและปลาตัวเล็กๆ การที่สัตว์ขนาดใหญ่กว่ารถบัสต้องกินอาหารที่ตัวจิ๋วจนบางครั้งมองด้วยตาเปล่าแทบไม่เห็นนี้จำเป็นจะต้องมีเครื่องมือช่วย ซึ่งก็คือบาลีนนี่เอง
เมื่อพบอาหารลอยเป็นกลุ่มอยู่ใกล้ผิวน้ำทะเล วาฬบาลีนจะอ้าปากขนาดใหญ่ของพวกมัน กลืนเอาทั้งน้ำทะเลและอาหารเข้าไปในปาก ผิวหนังบริเวณใต้ขากรรไกรล่างของวาฬซึ่งปกติจะเป็นร่อง จะขยายตัวออกเพื่อให้วาฬสามาถฮุบเอาน้ำปริมาณมหาศาลได้ จากนั้นวาฬจะยกลิ้นขึ้น ค่อยๆดันน้ำออกจากปากผ่านบาลีน ส่วนอาหารไม่ว่าจะเล็กจิ๋วเพียงได้ ก็จะถูกดักจับเอาไว้ด้วยซี่กรองของบาลีน ก่อนที่จะถูกกลืนลงท้องไป ในการกรองหนึ่งครั้งวาฬสามารถดักจับอาหารได้ถึง 50 กิโลกรัมทีเดียว
บาลีน มีโครงสร้างหลักเป็นเคราติน ทำให้มันมีความยืดหยุ่นสูง แข็งแรงทนทานและคืนรูปได้ดี ในยุคหนึ่งบาลีนจึงเป็นที่นิยมในหมู่ชนชั้นสูง โดยเฉพาะในสุภาพสตรีที่เอามาใช้ทำรัดทรง เครื่องประดับต่างๆ หรือแม้แต่ก้านร่ม ทำให้ปริมาณวาฬลดจำนวนลงไปมากในยุคที่มีการล่าวาฬเพื่อเอาน้ำมันและบาลีน จวบจนปัจจุบันที่ไม่มีความต้องการน้ำมันปลาวาฬและมีการผลิตวัสดุสังเคราะห์ที่มีคุณสมบัติเทียบเท่าหรือดีกว่า รวมถึงรสนิยมทางแฟชันที่เปลี่ยนไป ทำให้วาฬบาลีนไม่ถูกล่าเพื่อน้ำมันและบาลีนอีกต่อไป